Zanaat

Mukarnas nasıl çalışılır

Şahinbey Millet Camii — detay 4
19.10.2026 Zanaat

Mukarnas, bir yüzeyden diğerine geçişi kademeli küçük nişlerle çözen bir sistemdir. Taç kapı kavsaralarında, mihrap taçlarında ve sütun başlıklarında görülür. Uzaktan bakıldığında tek bir dokuymuş gibi durur; aslında her sırası ayrı hesaplanır.

Her sıra bir öncekinin gölgesinde durur

Mukarnasın etkisi gölgeden gelir. Her sıra, bir önceki sıradan belli bir ölçüde öne çıkar ve altındakine gölge düşürür. Bu çıkma miktarı sabit tutulduğunda yüzey düzenli bir ritim kazanır; değiştiğinde ise sıralar birbirine karışır ve doku dağılır.

Bu yüzden mukarnas çalışılırken sıralar ayrı ayrı hazırlanır ve montajdan önce kuru olarak, harçsız biçimde denenir. Gölgelerin istenen şekilde düşüp düşmediği ancak parçalar bir araya geldiğinde görülebilir.

Sıra sayısı yüksekliğe bağlıdır

Mukarnasın kaç sıra olacağı, örttüğü açıklığın genişliği ile taç kısmının yüksekliği arasındaki orandan çıkar. Geniş bir kapı açıklığını az sırayla örtmeye çalışmak, her sıranın fazla öne çıkmasını gerektirir; o zaman da kademeler kabalaşır.

Altın varak ölçülü kullanılır

Mukarnas yüzeylerinde altın varak sık görülür ama her kademeye uygulanmaz. Genellikle kademelerin kenar hatları ya da uç noktaları vurgulanır; böylece derinlik uzaktan da okunur. Tüm yüzey altınla kaplandığında gölge oyunu kaybolur ve mukarnas düz bir desene dönüşür.

Tüm Yazılar